کاربست هوش مصنوعی در ارزیابی و اولویت‌بندی تهدیدات

🔹 مقدمه
تجربه جنگ‌های آمریکا و اسرائیل با ایران نشان داد که در شرایط بحران، حجم عظیمی از داده‌های اطلاعاتی، نظامی، رسانه‌ای، سایبری، اقتصادی و اجتماعی به صورت همزمان تولید می‌شود و ظرفیت‌های سنتی تحلیل انسانی به تنهایی قادر به پردازش سریع و جامع این داده‌ها نیستند. در چنین شرایطی، احتمال بروز خطاهای محاسباتی، سوگیری‌های شناختی، برداشت‌های شخصی از تهدید و حتی تأثیرپذیری ارزیابی‌ها از ملاحظات سیاسی و سازمانی افزایش می‌یابد. هوش مصنوعی می‌تواند با پردازش همزمان داده‌های چندمنبعی، کشف الگوهای پنهان، پیش‌بینی روندهای تهدید و اولویت‌بندی خودکار مخاطرات، به عنوان یک ابزار راهبردی برای ارتقای کیفیت تصمیم‌سازی امنیتی عمل کند و نقاط ضعف تحلیل انسانی را کاهش دهد.
🔹 تبیین مسئله
مسئله محوری طراحی و استقرار سازوکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای ارزیابی، رتبه‌بندی و پیش‌بینی تهدیدات است؛ به گونه‌ای که تصمیم‌گیران بتوانند به جای اتکا به برداشت‌های فردی یا ملاحظات سیاسی، بر خروجی‌های داده‌محور، شفاف، قابل سنجش و مبتنی بر تحلیل‌های پیشرفته تکیه کنند. چنین ظرفیتی می‌تواند ضمن افزایش سرعت و دقت ارزیابی‌ها، سیاست‌زدگی، سوگیری‌های تحلیلی و خطاهای محاسباتی را کاهش داده و کیفیت تصمیمات راهبردی را ارتقا دهد. در واقع اولویت‌بندی تهدیدات توسط هوش مصنوعی به عنوان ابزاری با استقلال سیاسی و با استفاده از معیارهای حرفه‌ای انجام می‌شود.
🔹پیشنهادات اجرایی و راهکارها
ایجاد «سامانه ملی هوشمند ارزیابی و اولویت‌بندی تهدیدات» در شورایعالی امنیت ملی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای تجمیع، تحلیل و رتبه‌بندی لحظه‌ای تهدیدات نظامی، امنیتی، سایبری، اقتصادی و اجتماعی بر اساس شاخص‌هایی نظیر احتمال وقوع، شدت اثر، گستره آسیب و فوریت زمانی.ایجاد بانک ملی سناریوهای تهدید و آموزش مستمر الگوریتم‌های هوش مصنوعی با استفاده از داده‌های تاریخی، بحران‌های گذشته و تجارب جنگ‌های منطقه‌ای و بین‌المللی و توسعه مرکز داده تهدیدات به منظور تجمیع داده‌های نهادهای اطلاعاتی، نظامی، انتظامی، دیپلماتیک و اقتصادی در یک بستر استاندارد و امن که امکان تغذیه مستمر سامانه‌های هوش مصنوعی را فراهم کند. در واقع همه سازمان‌ها داده‌ها و تحلیل‌های خود را به هوش مصنوعی می‌دهند و شناسایی و اولویت‌بندی تهدیدات توسط هوش مصنوعی انجام می‌شود.ایجاد استخر دانشی از نظریات مرتبط با تهدیدشناسی، روش‌شناسی پیش‌بینی و اولویت‌بندی، سیاست‌های کلی نظام و اهداف و استراتژی‌های امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران برای هدایت سامانه بر اساس شرایط بومی ایران.طراحی الگوریتم‌های اولویت‌بندی یا پیش‌بینی تهدید برای شناسایی زودهنگام الگوهای رفتاری دشمن، تحرکات غیرعادی، عملیات نفوذ، جنگ شناختی و تهدیدات نوظهور پیش از تبدیل شدن به بحران عملیاتی.طراحی داشبوردهای هوشمند برای مقامات ارشد کشور که بتواند در زمان واقعی، نقشه تهدیدات، روند تغییرات، اولویت مخاطرات و سناریوهای محتمل آینده را به صورت قابل فهم و استاندارد نمایش دهد تا تصمیم‌گیران به جای اتکا به گزارش‌های مقطعی، از تصویر زنده و لحظه‌ای محیط تهدید برخوردار باشند.در جلسات تصمیم‌سازی امنیتی، پیش از طرح دیدگاه‌های سیاسی یا سازمانی، خروجی سامانه هوش مصنوعی به عنوان «برآورد پایه تهدید» ارائه شود تا چارچوب مشترکی برای بحث میان نهادها ایجاد گردد و از شکل‌گیری روایت‌های موازی از تهدید جلوگیری شود.الگوریتمی طراحی شود تا سامانه به صورت دوره‌ای میزان تحقق پیش‌بینی‌های خود را با نتایج واقعی مقایسه کرده و مدل‌های شناسایی و رتبه‌بندی تهدید را اصلاح نماید تا دقت پیش‌بینی‌ها به مرور افزایش یابد و خطاهای محاسباتی کاهش پیدا کند.