جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ رمضان، بالاترین سطح از #تابآوری_اجتماعی را در میان کشورهای منطقه خاورمیانه به نام خود ثبت کرد و با کسب امتیاز تخصصی ۶.۵ از ۱۰، الگوی پیچیده و بینظیری از «تابآوری نامتقارن هویتمحور» را به نمایش گذاشت.
نتایج یک پیمایش ملی فوقالعاده گسترده که با مشارکت علمی ۴۴ هزار نفر از شهروندان در فروردین ۱۴۰۵ انجام شد، نشان داد که بعد معنوی و امید متعالی جامعه با وفاق خیرهکننده ۹۳ درصدی، به عنوان هسته سخت مقاومت ملی عمل کرده است. همچنین بعد شناختی و حس خودکارآمدی امتیاز ۸۷.۹ درصد و بعد اجتماعی و انسجام جمعی نمره ۸۶.۷ تا ۹۰ درصد را ثبت کردند.
باورهای عمیق و ریشهدار فرهنگی-مذهبی به نصرت الهی، مهدویت و فرهنگ شهادتطلبی در کنار فعال شدن شبکههای مردمی غیررسمی مانند مساجد، هیئتهای مذهبی و بسیج، به کشور این امکان را داد که شوکهای فیزیکی سنگین اولیه ناشی از حملات مستقیم به زیرساختها را با موفقیت جذب کرده و تداوم عملکرد روزمره جامعه را حفظ کند. حضور پرشور نسل جوان در این پیمایشها، حاکی از فعال شدن یک «ملیگرایی اضطراری و دفاعی» بود که اختلافات سیاسی داخلی را موقتاً به حاشیه راند.
اما کارشناسان جامعهشناسی و امنیت ملی هشدار میدهند که این مدل تابآوری در ایران به شدت «نامتقارن» است؛ یعنی در لایههای ارزشی، معنوی و شناختی بسیار مستحکم و فولادین، اما در لایههای معیشتی، اقتصادی و هیجانی به آستانه خطرناک «فرسودگی راهبردی» نزدیک شده است.
چالشهای کلان و نیازمند مداخله حاکمیتی در حوزه اجتماعی و اقتصادی، شامل افزایش شاخص بهای اقلام اساسی و مواد غذایی است که لایههای درآمدی میانی جامعه را با محدودیتهای معیشتی مواجه کرده است. از سوی دیگر فرسایش پایداری روانی شهروندان ناشی از فشارهای مزمن اقتصادی، جابهجایی و بازاسکان داخلی بیش از ۳ میلیون نفر در جریان درگیریها و ناترازی دیجیتال ناشی از اختلال در شبکه اینترنت (که منجر به کاهش درآمدهای بخش خصوصی و انتقال بخشی از سبد مصرف رسانهای جامعه به بسترهای برون مرزی گردید)، زمینه تقویت درک نابرابری را در بدنه اجتماعی فراهم ساخته است.
تحلیل نهایی نشان میدهد که برای حفظ این تابآوری ارزشمند، حاکمیت ناگزیر به اجرای فوری اصول «عدالت در توزیع رنج»، افزایش ۵۰ درصدی یارانههای هدفمند مادی، بازگشایی کنترلشده و هوشمند اینترنت و ارتقای شفافیت روایی است تا بتواند ستونهای معنوی جامعه را با حمایتهای مادی پایدار تقویت کند.
