بررسیهای راهبردی نشان میدهد که قطر در #جنگ_ رمضان به عنوان یکی از منحصربهفردترین الگوهای پایداری در میان کشورهای منطقه و حوزه خلیج فارس ظاهر شده است. این کشور کوچک اما ثروتمند توانست با کسب امتیاز خیرهکننده ۷۸.۹ در شاخص ایمنی جهانی وِکوور، رتبه نخست منطقه را در جذب شوکهای اولیه بحران به خود اختصاص دهد.
این موفقیت ساختاری، ریشه در چند لایه اساسی دارد؛ ابتدا در شاخص تابآوری اجتماعی آلاینتس، قطر امتیاز ۵۴ را ثبت کرد که به طرز چشمگیری بالاتر از میانگین منطقهای (که روی عدد ۴۲ متوقف شده بود) قرار داشت. در بُعد حکمرانی و کارآمدی نهادی، این کشور در شاخص اثربخشی دولت به امتیاز ۹۲.۱ و در کیفیت مقررات به ۸۸.۷ دست یافت که نشاندهنده یک #بوروکراسی_چابک، متمرکز و بدون لَختی در تصمیمگیریهای اضطراری است.
اعتماد نهادی ۸۱ درصدی مردم به حاکمیت، به عنوان یک سرمایه اجتماعی قوی، مأموریت دولت را در مدیریت بحران تسهیل کرد. از منظر مالی، وجود صندوق ثروت ملی با دارایی بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار به عنوان یک ضربهگیر اقتصادی-سیاسی فوقالعاده عمل کرد و به دولت اجازه داد تا جریان خدمات عمومی باکیفیت را در اوج درگیریها حفظ کند. علاوه بر این، پیشبرد چشمانداز ملی ۲۰۳۰ وابستگی این کشور را به درآمدهای هیدروکربنی به زیر ۴۵ درصد کاهش داده بود.
قطر با بهرهگیری هوشمندانه از #قدرت_نرم رسانهای خود یعنی شبکه الجزیره، توانست پیوست رسانهای نبرد را مدیریت کرده، غرور ملی را تقویت و ائتلافهای حمایتی بینالمللی ایجاد کند.
با این حال، کارشناسان معتقدند این تابآوری اجتماعی بالا، با دو پاشنه آشیل وجودی و بسیار خطرناک مواجه است که میتواند پایداری آن را به شدت شکننده کند.
پاشنه آشیل اول، وابستگی مطلق و ۹۹ درصدی این کشور به ایستگاههای آبشیرینکن متمرکز ساحلی است؛ به طوری که هرگونه حمله نامتقارن یا اختلال فنی در این تأسیسات، در کمتر از چند روز کشور را با بحران حاد آب آشامیدنی و در نتیجه انفجار اجتماعی روبرو میسازد.
پاشنه آشیل دوم، وابستگی ساختاری ۸۸ درصدی به نیروی کار مهاجر است. در شرایط #جنگ_رمضان، خطر خروج تودهای یا اعتصاب این کارگران خارجی میتوانست زنجیره تأمین خدمات حیاتی و بوروکراسی روزمره را کاملاً فلج کند و گسلهای پنهان طبقاتی- ملیتی را فعال سازد.
تحلیل نهایی نشان میدهد که #تابآوری_اجتماعی در قطر، مدلی پویا اما تکنوکراتیک است. پایداری بلندمدت این کشور در مواجهه با جنگهای نوین، منوط به حل پارادوکس کنترل سیاسی مطلق در برابر نیاز به مشارکت مدنی ارگانیک و همچنین کاهش وابستگی به شریانهای حیاتی خارجی است. حاکمیت قطر باید بتواند #سرمایه_اجتماعی خود را از یک وفاداری رفاهی مصرفکننده به یک پایداری درونزا تغییر دهد.
